Prusak

Prusak

Karaczan prusak (Blatella germanica) – pochodzi prawdopodobnie z Azji, skąd po całym świecie został rozprzestrzeniony wraz z produktami lub na ich opakowaniach.
Prusak inaczej nazywany bywa francuzem.
Są prawie trzykrotnie mniejsze od karaluchów, ich długość waha się w granicach od 10 do 15 mm. Ubarwienie mają brązowożółte z dwiema ciemnymi pręgami na pierwszym segmencie tułowia.
Samica jest trochę większa od samca. W przeciwieństwie do karalucha – prusak świetnie wspina się w górę po najbardziej gładkiej i śliskiej powierzchni, np. po szybie. Natomiast skrzydła służą mu również tylko do szybowania przy spadaniu.
Rozród i rozwój larwalny przebiega podobnie jak u karalucha, tylko znacznie szybciej. W sprzyjających warunkach trwa 6 tygodni a w niesprzyjających aż do 8 miesięcy. W każdym kokonie znajduje się około 40 jaj.
Karaczan prusak jest bardzo wrażliwy na niską temperaturę i najchętniej lokuje się w magazynach, szpitalach, zakładach gastronomicznych, piekarniach, kuchniach i innych ogrzewanych pomieszczeniach, gdzie zjada resztki produktów spożywczych człowieka.
Szczególnie lubi ziemniaki, marchew, owoce, pieczywo, mąkę i cukier. Wybiera pokarmy o dużej zawartości wody. Pomimo swej wielożerności owady te nie mogą rozwijać się w pomieszczeniach, w których znajdują ubogi w białko pokarm. Tak bardzo potrzebują białka, że często zjadają swoich towarzyszy, szczególnie wtedy, gdy są okaleczone lub nie zrzuciły do końca oskórka larwalnego.
Prusak prowadzi nocny tryb życia. Na dzień kryje się pod podłogami, w szczelinach i w innych ukryciach. Unika światła. Nagły ruch powietrza lub wstrząs podłoża powoduje szybką ucieczkę prusaków do kryjówek.
Żywi się wieczorem, tuż po zapadnięciu zmroku i krótko przed świtem. Małe larwy mogą przeżyć 10 dni bez pobierania pokarmu, dorosłe samce 40 dni, a samice 15 dni. Samiec prusaka jest więc bardzo wytrzymały na głodowanie, a samica jest szczególnie wrażliwa na głód w okresie reprodukcyjnym.
Prusaki występują najliczniej w wilgotnych kuchniach i łazienkach, w których znajdują pokarm i wodę. Gdy w tych pomieszczeniach brakuje pokarmu lub dostęp do wody jest ograniczony, wtedy prusaki przemieszczają się do pokoi mieszkalnych. Większość prusaków jest jednak bardzo przywiązana do swojej kryjówki w danym pomieszczeniu, którą opuszcza tylko w celu poszukiwania pokarmu i wody. W mieszkaniach przebywają w szczelinach ścian, za listwami, szafami, boazerią, pod kuchenkami i zlewozmywakami.
W blokach mieszkalnych prusaki nie zasiedlają mieszkań równomiernie, lecz liczniej występują w jednym lub kilku mieszkaniach, w których jest dużo dostępnego pokarmu i wody. Prusaki niechętnie przemieszczają się z jednego mieszkania do drugiego lub z jednego pokoju do drugiego.

Szkodliwość prusaków polega na zanieczyszczaniu produktów spożywczych wylinkami, odchodami, pleśniami i bakteriami powodującymi gnicie produktów. Znane są jako przenosiciele grzybów, wirusów, pierwotniaków i około 40 gatunków bakterii, które są chorobotwórcze dla ludzi i zwierząt domowych. Są pośrednimi gospodarzami 12 gatunków płazińców. Prusaki odgrywają bardzo ważną rolę w przenoszeniu chorób (czerwonka, dżuma, trąd, tyfus, cholera, tężec, gruźlica i inne) oraz pasożytów (glisty). Często występują w szpitalach i uczestniczą w szerzeniu się zakażeń wewnątrzszpitalnych. Zgromadzone w dużej liczbie prusaki wydzielają charakterystyczny niemiły zapach. Oddychanie zapylonym powietrzem, w którym unoszą się cząstki odchodów lub wylinek karaczanów jest przyczyną reakcji astmatycznych u wielu osób.
Alergogeny od prusaków i karaczanów są po alergogenach od roztoczy kurzu domowego najpospolitsze. W domach z prusakami, wrażliwość u dzieci astmatycznych wynosi nawet 79%. W Europie około 10% pacjentów-alergików jest uczulonych na te owady.